Bedrijfsopvolging

 

Opvolging van een bedrijf wordt meestal gerealiseerd vanuit de familiekring, het personeel/management of een combinatie hiervan.

De meeste ondernemers zijn trots op het hebben van een bedrijfsopvolger binnen de hun eigen kring. En terecht. U krijgt hiermee namelijk bevestigt dat u echt een mooi en waardevol bedrijf heeft opgebouwd, waar anderen graag mee door willen gaan.

 

Bedrijfsopvolging is eenvoudigweg te omschrijven als een 'op een bijzondere manier verkopen van uw onderneming'. Het bijzondere zit 'm vooral in uw persoonlijke beleving van de overdracht en de manier waarop u uw bedrijf verkoopt. Bij een bedrijfsopvolging worden er namelijk veel uitgebreidere afspraken gemaakt dan bij een bedrijfsverkoop aan een ander. Dit kunnen bijvoorbeeld afspraken zijn met betrekking tot uw betrokkenheid bij de zaak, de financiering, de fiscale aspecten enzovoort. Het draait dan ook veel meer om de vertrouwensband en de onderlinge relatie. Deze zijn ook vaak leidend tijdens het overnameproces.

Toch is het van essentieel belang de bedrijfsopvolging 'zakelijk' goed te regelen.

Hiervoor is het inschakelen van een ervaren en onafhankelijke derde een pre. Wij staan u dan ook graag bij met een professionele en zorgvuldige begeleiding.

 

Bewustwording

Uw bedrijf verkopen is zo 'ie zo bijzonder. Het is immers een zeer belangrijk onderdeel van uw leven en de verkoop ervan beïnvloed in grote mate uw verdere leven.

Daarom is het goed, voor dat u werkelijk het verkooptraject ingaat, bewust te worden van een aantal relevante zaken:

- U verkoopt uw bedrijf maar één keer;

- Het is een emotioneel traject, waarbij de lach en trots zeker thuis hoort;

- Complexe financiële, juridische en fiscale aspecten komen op uw pad;

- Het is een tijdsintensief en energie-vragend en ook - gevend traject;

- Er zijn aan deze stap risico's verbonden. Zowel voor u als ondernemer als voor uw bedrijf;

- Verkoper en koper hebben op essentiële onderdelen een tegengesteld belang;

- De koper heeft vaak eigen inzichten die niet altijd overeenkomen met die van u;

- Bedrijfsopvolging moet als een feestelijke gelegenheid aanvoelen.

 

Waarom zo complex?

Uw bedrijf verkopen is een definitieve stap. Daarom moeten de zaken zeer nauwkeurig worden geregeld. Er zijn veel partijen direct en indirect bij betrokken. Alle facetten van het bedrijf dienen aandacht te krijgen en helder in beeld te worden gebracht.

Transparantie voorkomt onnodige discussies en in de ergste gevallen ruzie en claims.

 

Relevante aandachtspunten zijn onder andere:

- Bedrijfseconomische zaken;

- Autonomie van het management en de organisatie;

- Organisatiestructuur en de kenmerken;

- Commerciële zaken en kenmerken;

- Administratieve structuur en kenmerken;

- Fiscale aspecten;

- Juridische aspecten.

 

Waardebepaling

DE waarde van een onderneming bestaat niet!

Deze is mede afhankelijk van het moment, de economische omstandigheden, marktontwikkelingen en - vooruitzichten etc.
Uitgangspunt van elke waardering is dat een waardebepaling grotendeels wordt uitgevoerd op basis van toekomstverwachtingen. Dat wil niet zeggen dat niet naar het verleden wordt gekeken. Alleen geven reeds gerealiseerde resultaten geen garantie voor de toekomst.

Bij het waarderen van de onderneming draait het niet om het bezit, maar om de opbrengsten uit het bezit. De verdiencapaciteit dus.

Goed inzicht verkrijgen in het reilen en zeilen van de onderneming is dan ook het fundament voor de waardering. Daarnaast moet goed gekeken worden naar de marktomstandigheden en de toekomstverwachtingen.

De waardebepaling is niet een kwestie van alleen een berekening maken. Onderbouwing van een waardebepaling is net zo belangrijk als de uitkomst. De waarde wordt dan ook aangegeven in een bepaalde bandbreedte.

De waarde is overigens niet de prijs voor de onderneming. Het is een handvat.

De prijs van de onderneming wordt uiteindelijk bepaald tussen u en uw opvolger(s).

 

Stappen in het opvolgingsproces

Om een bedrijfsopvolging structureel goed tot uitvoering te brengen wordt het traject globaal in de volgende stappen verdeeld:

- Strategische besluitvorming en motivatie;

- Voorbereidingen in de onderneming;

- Informatie-memorandum en waardering;

- Toetsing potentiële opvolgers;

- Onderhandelingen;

- Opvolgingsstappenplan;

- Intentieovereenkomst;

- Closing;

- Definitieve opvolging.

Beweegredenen

Bedrijfsopvolging heeft vaak persoonlijke redenen. Het naderen van de pensioenleeftijd is de meest voorkomende.  Maar ook noodgedwongen het stokje over moeten dragen wegens afnemende gezondheid komt helaas nog wel eens voor.

Andere redenen die wel voorkomen zoals zingeving, familieomstandigheden, hobby, willen c.q. moeten focussen en nieuwe uitdagingen liggen soms ook ten grondslag aan bedrijfsopvolging.

Belangrijk is dat de beweegredenen voor u echt helder en overtuigend zijn. Daarnaast is het van belang goed na te denken over het gewenste tijdstip en welke wensen en eisen u stelt aan de opvolging. Verder is het verstandig goed  na te denken over eigen uw toekomst. Want wees er van bewust: er verandert nog al wat voor u.

 

Voorbereidingen in de onderneming

Een goede voorbereiding is cruciaal voor een soepele opvolging. Uitgangspunt is dat u de zaak 'schoon' en 'transparant' wilt laten opvolgen. Dat betekent dat er ruim voor de opvolging kritisch naar uw onderneming  moet worden gekeken en dat zaken waar nodig moeten worden opgeschoond. Dit is maatwerk en hierbij dienen minimaal de volgende onderdelen te worden aangepakt:

- Analyse en wegnemen van eventuele algemene knelpunten;

- Analyse en doorvoeren van verbeteringen van de positie in de markt;

- Analyse en opschoning van uw klantenbestand;

- Analyse en het oplossen van eventuele knelpunten binnen uw organisatie;

- Analyse en het verbeteren van uw bedrijfsmiddelen;

- Analyse en opschoning van financiële en fiscale aspecten;

- Analyse en maatregelen treffen bij juridische aspecten;

- Besluit nemen met betrekking tot het bedrijfsonroerendgoed;

- Het verzamelen van informatie en documentatie van de onderneming.

 

Vervolgstappen

Als het bedrijf opgeschoond en geïnventariseerd is dient de onderneming nauwkeurig te worden omschreven in een informatie-memorandum. Hierin wordt alles omschreven wat bij de bedrijfsoverdracht relevant is. Mede aan de hand van deze omschrijving wordt de ondernemerswaarde bepaald.

In bepaalde gevallen is het verstandig om de beoogde opvolger(s) te laten toetsen. Hierdoor krijgt u een door derde getoetst inzicht van de sterke en minder sterk ontwikkelde kanten van de beoogde opvolger(s). Met deze informatie kunt u transparant met de opvolger spreken over de toekomstige invulling en kunt u in overleg eventuele versterking aandragen.

Tijdens de onderhandelingen worden tevens afspraken gemaakt met betrekking tot de financiering, uw toekomstige positie, uw werkinspanningen e.d. die binnen de nieuwe situatie zullen gelden. Al de gemaakte afspraken worden uitgewerkt in een intentieovereenkomst waarna de afrondende fase wordt ingegaan.

 

Afrondende fase

Nadat de intentieverklaring is ondertekend moet u zich realiseren dat u reeds een juridische verbintenis bent aangegaan waarvan de richtlijnen op papier staan. U bent vanaf dat moment niet meer vrij in het zelfstandig nemen van bepaalde zakelijke beslissingen die invloed kunnen hebben op de inhoud van de intentieovereenkomst.

Bij een bedrijfsopvolging is het tevens verstandig om de opvolger(s) een verdiept onderzoek te laten doen op de overdrachtsinformatie. Een Due Diligence Onderzoek wordt dit genoemd. Hierbij wordt, door een door de opvolger(s) ingeschakelde deskundige, de vastgestelde overdrachtsinformatie gecheckt.

Met dit onderzoek verzekeren beide partijen zich ervan dat bij de overname de zakelijke grondslagen correct zijn vastgesteld. In uitzonderlijke gevallen komt bij bedrijfsopvolgingszaken voor dat de uitkomst van dit onderzoek aanleiding geeft tot aanvullende of hernieuwde onderhandelingen. Dit komt alleen in gevallen voor als de gecheckte informatie te veel blijkt af te wijken van de door de verkoper aangeleverde informatie.

Na goedkeuring kan de financiering worden  geregeld en de deal worden afgerond.  

 

Emoties zijn onderdeel van bedrijfsopvolging

U moet beseffen dat emoties uwerzijds en die van de zijde van de opvolger onderdeel zijn van de bedrijfsopvolging. Er verandert immers veel meer als in eerste instantie wordt gedacht.

U moet zich het volgende voor uw zelf realiseren:

- Verkopen van uw bedrijf is afscheid nemen van iets wat een hele grote rol in uw leven heeft gespeeld;

- De leiding van uw bedrijf komt in andere handen met een eigen zienswijze;

- Relaties met personeel, klanten en leveranciers veranderen;

- Belangen veranderen;

- Posities veranderen;

- Ritmes veranderen;

- Bedrijfssucces wordt individueel succes;

- De 'vriendelijke (potentiële) opvolger' verandert soms tijdelijk in een 'koppige eigenwijs'.

 

Gelukkig zullen er op een gegeven moment trots, een glimlach, innerlijke rust en een nieuwe persoonlijke positie voorin de plaats komen.
En daar is een goed opvolgingstraject dan ook voor bedoeld. 

 

Handelswijze

Het is zeer belangrijk om de emoties tijdens de onderhandelingen goed te managen. Daarom adviseren wij de volgende handelswijze in acht te nemen:

- Een goede relatie met de opvolger is van essentieel belang, zowel voor, tijdens als na de deal;

- Wat er ook gebeurt, communiceert en behandelt elkaar met wederzijds respect en wees betrouwbaar;

- De Gun-factor is onmisbaar;

- Het is zeer belangrijk te begrijpen wat de opvolger belangrijk vindt in de transactie. Leeft u eigen daarom goed in, in zijn situatie;

- Schakel de adviseur in als 'bemiddelaar' op moeizame onderdelen en als er harde noten gekraakt moeten worden;

- Voorkomt patstellingen. Zoekt altijd naar openingen waarop voortgegaan kan worden.

- Reken op tegenvallers;

- Zorg van tijd tot tijd voor een lach en ontspanning.

 

Bedrijfsopvolging binnen de familie

In voorgaande hoofdstukken staan veel zaken met betrekking tot het bedrijfsopvolgingstraject beschreven. Echter moet bij een overdracht binnen de familie extra rekening worden gehouden met speciale eisen die een opvolging binnen de familie met zich meebrengt.

Met andere woorden, bij de uiteindelijke transactie van het bedrijf aan een opvolger binnen de familie, moet zowel de opvolger als de overige familieleden zich per definitie goed voelen. Zowel op de transactiedatum als in de toekomst.

Dit houdt in dat bij deze transacties veel uitgebreider voorbereid moet worden. Hierbij moeten telkens alle belangen van de betrokkenen goed tegen het licht worden gehouden. Tijdens het opvolgingstraject dient transparant met alle betrokkenen te worden gecommuniceerd. Daarnaast moeten de eventuele emoties goed en met veel aandacht worden gemanaged.

Veel ondernemers onderschatten dit onderdeel van de overdracht waardoor er onnodige en soms onherstelbare spanningen binnen de familieband ontstaan. 
Met een goed begeleid opvolgingstraject is dit eenvoudig te voorkomen.
Want bedrijfsopvolging binnen de familie dient een feest voor iedereen te zijn!

 

Begeleiding

Bedrijfsopvolging heeft een grote impact voor u en uw opvolger(s).

Een opvolgingstraject doet u normaal gesproken maar één keer en dit dient dan ook op een soepele en goede betrouwbare wijze te verlopen. Het moet u namelijk trots, een glimlach, innerlijke rust en een nieuwe persoonlijk goede positie opleveren. Dit heeft u verdiend en wordt u ook door iedereen van harte gegund.  

Wij kunnen dit traject voor u op een deskundige manier begeleiden waarbij wij er alles aan zullen doen om een succesvolle opvolging voor alle partijen te creëren, waardoor u zult krijgen wat u heeft verdiend.